Patriarchaat - Orthodox Aartsbisdom van Belgie

De Oecumensiche Troon, het Oecumenisch Patriarchaat van Konstantinopel, is de Moeder-Kerk en bijgevolg het Eenheidscentrum bij uitstek van alle Autokefale en Autonome Orthodoxe Kerken, die het juiste geloof en de kanonische orde hebben bewaard.Zijn dienstwerk als Eenheidscentrum bij uitstek in het leven van de Orthodoxe Kerk blijkt niet alleen uit zijn uitstekend kanonisch voorrecht van gelijkwaardige deelname met de oudere Kerk van Rome aan de eer van “Eerste Troon” (prima sedes) in de orde van de patriarchale tronen (kanon 3 van het IIe en 28 van de IVe Oecumenisch Concilie), maar ook uit zijn eeuwenlang dienstwerk in de getuigenis, de bewaking en de overlevering van het orthodox geloof.

Met het voortdurend en ononderbroken dienstwerk van de Troon van Konstantinopel werd het synodale bewustzijn van de Kerk ten volle in werking gebracht, en dit om de authentieke relatie tussen het empirisch beleven en de dogmatische vastlegging van het geloof aan te duiden, zowel vòòr, als nà het grote schisma van 1054. Tevens werd de rijkdom van de traditie van de Kerkvaders nog systematischer aangewend bij de vorming van de goddelijke eredienst, de ascetische ervaring en de diverse uitdrukkingen van de orthodoxe spiritualiteit. Komt daar nog bij het hevig behoud van de missionaire verantwoordelijkheid voor de verspreiding over de gehele wereld van het Evangelie van de verlossing. De patristieke en kanonische traditie werden bepaald als criterium voor het aanvaarden van de tijdelijke en plaatselijke neigingen van overtreding van “de normen bepaald door de Kerkvaders”, volgens het historisch proces van de aanpassing van de inhoud van het geloof aan de nieuwe omstandigheden en de nieuwe vereisten van elk tijdperk en elke lokale Kerk en er werd meer algemeen de kenmerkende traditionele volheid van het orthodox leven bewaard.

Van het hoge bewustzijn van de historische verantwoordelijkheid voor de grootsheid van het geestelijk dienstwerk van de Moeder-Kerk, ontstonden de nieuwe lokale Kerken van het Oosten, die zich ontwikkelden met de zorg en steun van het Oecumenisch Patriarchaat, om het rijke spiritueel erfdeel van de Moeder-Kerk aan te bieden aan deze nieuwe orthodoxe volkeren. Alle volkeren, van Centraal-Europa tot aan de Kaspische Zee en van de Balkan tot aan de Baltische Zee, kenden het christelijk geloof van de missionaire activiteit van het Oecumenisch Patriarchaat. Ze beleefden de ervaring van het geloof met het geestelijk voedsel van de Moeder-Kerk, zonder natuurlijk de kenmerkende elementen van hun nationale tradities te doen opofferen.

Met dit breed perspectief van de missionaire verantwoordelijkheid, die de spirituele identiteit van het christelijke Europa vervolmaakte, werd het Oecumenisch Patriarchaat volgens de bepaalde criteria van de kanonische traditie in zijn werking Oecumenische Troon en Moeder-Kerk van de lokale Orthodoxe Kerken. In dit perspectief werd hem een supra-nationaal en supra-lokaal karakter van de kanonische rechten en van de regelmatige administratieve jurisdictie toegekend, terwijl hem in de geschiedenis een buitengewone rol toebedeeld werd, niet alleen voor de Orthodoxe Kerk, maar meer algemeen ook voor de christelijke wereld.

De band tussen de Oecumenische Troon met de hoogste cultuur en met het sterkste keizerrijk van de christelijke wereld, en dit voor ongeveer 11 eeuwen, kan niet en mag niet worden gebruikt om zijn oecumenische uitstraling te verklaren, aangezien zijn bijdrage in de vorming van de structuren en de oecumenische perspectieven van het keizerrijk zelf waarlijk bepalend waren en onverwerpelijk. De politieke theologie van de grote Kerkvaders van de IVe eeuw ligt aan de basis van de ganse politieke ideologie en van de culturele uitstraling van het Byzantijnse Keizerrijk. Het supra-nationaal karakter en het oecumenisch perspectief van het keizerrijk gingen harmonieus gepaard met het kerkelijk dienstwerk van de Oecumenische Troon. In dit kader begrijpt men beter dat de val van Konstantinopel niet alleen het oecumenisch karakter van de kerkelijke verantwoordelijkheid en diakonia van de Troon van Konstantinopel beperkte, maar precies daartegenover uitbreidde. Deze Troon blijft de waarborg bij uitstek van de eenheid van de lokale Orthodoxe Kerken en de kanonische vertolker van de zorg van de Orthodoxie bij de andere christelijke wereld.

_______________________
E. TZAFERIS, Het Oecumenisch Patriarchaat, uitgave van het Orthodox Centrum van het Oecumenisch Patriarchaat in Genève, Zwitserland, Athene, s.d.